Abacá: Cuerda que se utilizaba
preferentemente para amarrar pacas; se suele utilizar también como
correa en casos de necesidad.
Un poné:
Trae L´abacá que me sa partío er botón der pantalón.
Abaja: baja.
Un
poné: Abaja p´abajo
Abuja: aguja.
Un poné: l´agüela ma disho que l´ensarte
l´abuja.
Abujeta: agujetas.
Un poné: H´estao cogiendo argodón y tengo
abujetaj hahta en er cielo la boca.
Acituna: aceituna.
Un poné: ¡Niño, pégale una patá al olivo!.
Aentro: adentro.
Un poné: ¡Métela aentro! (L´amotillo, mar
pensao).
Afoto: foto.
Un
poné: Yo ha dío ehta tarde pa retratarme par carné identidá.
Agrícola: Celtas sin
boquilla.
Un poné: En el estanco: -
Trae p´acá un agrícola.
Agrófono: Instrumento musical
revolucionario -hasta ahora solamente tocao por Pepe, er vocerío
principá de los Shancla-, que se compone de una goma de regá de
metro y medio más o menos, enroscá circularmente y tiene hasta una
boquilla de goma con papé dáluminio añadía y cuyos sonidos responden
a los voces de tenó, contrarto a bajo respectivamente. La variación
de notas se obtiene por el juego combinado de labios der que toca.
Agropó: (Adj) Jipi tomatero.
Plural: agropole.
Un poné: ¡ Tú
lo que ere ej un agropó ¡
Agüelo: abuelo.
Un poné: Mi agüelo eh máh viejo c´un núo.
Aiga: haya.
Un
poné: ¡María, porme lo que aiga de papeá!.
Ajolá: ojalá.
Un poné: ¡Ajolá me toque la quinela!.
Al olivo con é:
Alevantá: levantar.
Un poné: Dehpiértame que me tengo c´alevantá pa
di a la parcela.
Alúa: Dícese de la gente que no es de
Loh Palacioh capitá.
Fam. Granuja.
Un
poné: ¡A ónde vai mansh´alúa!
Aluego: Andihpué te lo´hplico.
Amarrón: marrón.
Un poné: Er Manué s´ha comprao un amoto amarrón
clarito.
Amberca: alberca.
Un poné: Ehta noshe no pueo di a la dihcoteca
porque tengo que llevá a loh mulo a bebé a l´amberca.
Amo: vamos.
Un
poné: ¡Amo hombre, te kiéiya!
Amocafre: almocafre.
Véase Un poné: (Up) Vojiga.
Amoto: moto.
Véase Up amarrón.
Análice: análisis.
Un poné: Vengo der Varme d´hacerme unoj
análice.
Andalia: sandalias.
Un poné: ¡Mira laj andalia que ma comprao en
loh tío!
An ca: a / en casa de.
Un poné: Viá di an ca Marujita.
Andihpué: luego.
Un poné: ¡Noh vemoh aluego andihpué!
Andó: anduvo.
Un poné: se le queó er tractó sin gasói y andó
treh kilómetro hahta la parcela.
Antoce: entonces.
Un poné: ¿ Antonce en qué vamo a la jira, en
sharré o a caballo?
Anzuelo: orzuelo.
Un poné: M´haasalío un anzuelo en er rabillo
l´ojo.
A ónde: a donde.
Véase Up liu.
Arazú: orozuz.
Un poné: M´he comprao doj arazule y un lote
shushería.
Arborto: aborto.
Un poné: Ereh máh feo cún arborto d´iguana.
Ar corte: Academia donde se aprende a
cortar.
Un poné: Voy an ca la Trini,
ar corte, qu´ehtoy haciendo la funda de mi sofale.
Arfavó: haz el favor.
Un poné: Arfavó, córrete p´allá que no tengo
sitio. (¿Vd. me entiende?)
Argocifa: aljofifa.
Un poné: Esa larta parece una fregona ar revé.
Armacén: almacén.
Un poné: como dice la copla popular:
"Lah niña de Loh Palacio a Dojermana se van porque aquí no hay
armarcene y allí se van a ganá er pan".
Armoá: almohada.
Un poné: yo ca ve que me voy a regá de noshe
sueño con l´armoa.
Armóndiga: albóndiga.
Un poné: ¡Tieneh lah pelotilla er zobaco que
parecen armóndiga!
Aro: claro.
Un
poné: ¡Aro, eso eh fijo!
Arpaca: Paca de pastos de cereales.
Arradio: radio.
Arrempujá: empujar.
Un poné: arrempujá máh te vale que sea p´alante
(¿Vd. me entiende?).
Arrepelú: Acción de arrojar mogollón
de algo a la multitud.
Arría, boa: Izquierda y derecha para
el caballo.
Arriapitá: Onomatopeya utilizada para
la enseñanza del toque de los palillos (castañuelas).
Un poné: ¡Arriá, arriapitá! ¡Arriá, arriapitá!.
Arruea: rueda.
Un poné: Y la de repuehto era de tractó.
Artamú: altramuz.
Un poné: Ehtoh shoshito ehtán salao.
Arvellana: avellana.
Un poné: Ehtuve an ca La Liebre y me puse ciego
d´arvellana.
¡ arza joío ¡
asandía: sandía.
Un poné: Laj asandíah der pueblo no se llevan
encima, se llevan roando.
Ashú: ¡Jesús!
Un poné: ¡Ashumaría!.
Atovía: otavía.